Dịch ncov được coi là bất khả kháng

Đến thời điểm hiện nay, dịch ncov đang bùng phát tại Việt Nam và trên khắp thế giới, với mức độ cực kì nguy hiểm đến từng quốc gia. Chính phủ Việt Nam cũng đã yêu cầu toàn bộ đất nước cách ly từ ngày 01/04, điều này ảnh hưởng không nhỏ tới các công ty, doanh nghiệp và kéo theo nhiều hệ lụy có liên quan như đình trệ kinh doanh, không thực hiện đúng hợp đồng,… dẫn tới nhiều tranh cãi không đáng có. Vậy vấn đề đặt ra là: Dịch ncov được coi là bất khả kháng hay không? Bạn hãy cùng Luật Nhiệt Tâm tìm hiểu vấn đề này nhé.

I – Thế nào là bất khả kháng?

bat-kha-khang-la-gi
Ảnh minh họa trường hợp bất khả kháng

1. Định nghĩa bất khả kháng

Theo wikipedia: Bất khả kháng hay điều kiện bất khả kháng (từ tiếng Pháp: force majeure để chỉ “hiệu lực/sức mạnh lớn hơn”) là một điều khoản phổ biến trong các hợp đồng, về cơ bản để giải phóng một hay các bên ra khỏi các trách nhiệm pháp lý hay các bổn phận khi các sự kiện hay tình huống bất thường ngoài tầm kiểm soát của các bên, như chiến tranh, đình công, nổi loạn, tội phạm, thiên tai (như lũ lụt, động đất, phun trào núi lửa), địch họa v.v xảy ra, và việc đó ngăn cản một hay các bên của hợp đồng trong việc hoàn thành bổn phận và nghĩa vụ của mình theo hợp đồng. Tuy nhiên, bất khả kháng không nhằm mục tiêu bào chữa cho các sơ suất hay hành vi phi pháp của các bên, chẳng hạn như việc không thực hiện nghĩa vụ là do các hậu quả thông thường và tự nhiên của các sức mạnh bên ngoài (ví dụ một trận mưa đã được dự báo làm ngừng một sự kiện diễn ra ngoài trời), hay khi các hoàn cảnh can thiệp vào việc thực thi hợp đồng đã được dự tính một cách rõ ràng.

Bất khả kháng theo khoản 1 Điều 156 Bộ luật Dân sự 2015 được định nghĩa “là những sự kiện xảy ra ngoài ý chí của con người khiến chúng ta không thể lường trước và khắc phục được mặc dù đã áp dụng các biện pháp cần thiết, khả năng cho phép”

Như vậy, sẽ chỉ được coi là bất khả kháng theo quy định của Bộ luật dân sự nếu đáp ứng các điều kiện sau:

  1. Có sự kiện xảy ra một cách khách quan hay gọi là sự kiện khách quan, tức sự kiện đó nằm ngoài phạm vi kiểm soát của bên vi phạm hợp đồng;
  2. Hậu quả của sự kiện không thể lường trước được tại thời điểm giao kết hoặc trong quá trình thực hiện hợp đồng cho đến trước thời điểm xảy ra hành vi vi phạm;
  3. Hậu quả của sự kiện đó không thể khắc phục được mặc dù áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.

2. Trường hợp bất khả kháng trong hợp đồng

Tùy từng trường hợp, tùy từng loại hợp đồng cũng như hoạt động kinh doanh mà có các quy định về bất khả kháng khác nhau. Nhưng nhìn chung, bất khả kháng chủ yếu là các yếu tố ngoại cảnh tác động vào và không thể khắc phục được. Một trong những quy định về bất khả kháng thường thấy trong hợp đồng, đặc biệt là các hợp đồng với doanh nghiệp nước ngoài như sau:

Các Sự Kiện Bất Khả Kháng” có nghĩa là các sự kiện xảy ra do thiên tai mà không có sự can thiệp của con người (bao gồm, nhưng không giới hạn bão, gió lốc, lốc xoáy và các cơn bão nghiêm trọng khác, gió, sét, lũ lụt, động đất, núi lửa, bệnh, dịch bệnh, và một số vụ cháy nổ nhất định); các vụ hỏa hoạn và vụ nổ gây ra hoàn toàn hoặc một phần bởi con người, chiến tranh; bạo loạn, đảo chính, hoặc hỗn loạn dân sự khác; khủng bố (bao gồm, nhưng không giới hạn, phá hoại, đánh bom, giết người, tấn công và bắt cóc); đình công hoặc các phong trào đấu tranh của lao động tương tự; thiếu nguyên liệu hoặc vật tư quan trọng; sự thay đổi pháp luật hoặc bất kỳ sự kiện nào khác ngoài tầm kiểm soát của một trong các bên.

II – Dịch ncov có được coi là trường hợp bất khả kháng hay không?

1. Điều kiện để các doanh nghiệp được coi dịch ncov là trường hợp bất khả kháng

Như phân tích ở trên, có các điều kiện để coi một sự kiện là một trường hợp bất khả kháng. Dịch ncov được coi là bất khả kháng nếu thỏa mãn các điều kiện như sau:

1. Dịch ncov là một sự kiện khách quan, xảy ra ngoài phạm vi kiểm soát của các bên

Thông thường, khi kí kết hợp đồng, các bên thường ràng buộc quyền và nghĩa vụ đối với nhau, và trong đó có quy định chế tài xử lý đối với bên vi phạm hợp đồng. Tuy nhiên, trường hợp dịch ncov là một sự kiện bất ngờ, mang yếu tố khách quan bên ngoài tạo nên và không có bất kì sự can thiệp chủ quan của một trong các bên, đặc biệt là từ bên vi phạm, thì sẽ vẫn được coi là đáp ứng một trong các điều kiện để coi là bất khả kháng

2. Dịch ncov để lại hậu quả không thể lường trước được tại thời điểm giao kết hợp đồng hoặc trong quá trình thực hiện hợp đồng cho đến trước thời điểm xảy ra vi phạm

Dịch ncov khi vào Việt Nam đã để lại những hậu quả nguy hiểm về mặt sức khỏe cho con người. Vì thế, Chính phủ đã quyết định công bố dịch trên toàn quốc vào ngày 1/4 và yêu cầu toàn bộ các doanh nghiệp ngừng hoạt động, trừ một số doanh nghiệp về các ngành nghề đặc thù. Như vậy, với quyết định của Chính phủ về việc ngừng hoạt động của các công ty, đây là điều không một bên nào có thể lường trước được tại thời điểm ký kết hợp đồng, hoặc đang trong quá trình thực hiện hợp đồng. Việc bất ngờ dừng hoạt động này của các doanh nghiệp trên toàn quốc kéo theo đến nhiều vấn đề trong thực hiện hợp đồng như không có đơn vị vận chuyển hàng, không có nguồn hàng đầu vào để tạo thành phẩm,… tất cả đều có thể dẫn tới hành vi vi phạm hợp đồng. Tuy nhiên, trong trường hợp này, các doanh nghiệp có thể chứng minh sự vi phạm này không tới từ yếu tố chủ quan của doanh nghiệp mà do yếu tố khách quan tác động, từ đó để coi dịch ncov là một trường hợp bất khả kháng để miễn trừ/giảm trừ nghĩa vụ trong trường hợp vi phạm.

3. Dịch ncov để lại hậu quả không thể khắc phục mặc dù áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.

Điều kiện cuối cùng để được coi dịch ncov là một trường hợp bất khả kháng, đó chính là việc bên vi phạm đã tìm mọi biện pháp cần thiết trong khả năng cho phép nhưng vẫn không thể khắc phục được các hậu quả, ví dụ như tìm các nguồn hàng từ các bên khác nhau nhưng cũng không đủ để đáp ứng số lượng thành phẩm,… Điều này cũng hoàn toàn có thể là bằng chứng để chứng minh doanh nghiệp đã rất cố gắng khắc phục các hậu quả do dịch để lại nhưng cũng không thể nào giải quyết được, và đây cũng là yếu tố để tạo nên trường hợp bất khả kháng trong hợp đồng.

2. Làm thế nào để bên vi phạm miễn trừ trách nhiệm khi coi dịch ncov là trường hợp bất khả kháng?

Trong giao dịch, quan hệ hợp đồng dân sự hoặc thương mại, việc chứng minh sự kiện bất khả kháng sẽ giúp bên vi phạm không phải bồi thường thiệt hại. Với sự kiện bất khả kháng, khoản 2 điều 351 Bộ luật Dân sự năm 2015 cho phép “bên không thực hiện đúng nghĩa vụ” sẽ không phải chịu trách nhiệm dân sự, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

Cũng tại Bộ luật Dân sự, khoản 2 điều 584 cho phép “người gây thiệt hại ngoài hợp đồng không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại”. Luật Thương mại 2005, khoản 1 điều 294 nêu “người vi phạm hợp đồng thương mại được miễn trách nhiệm”.

Như vậy, trong trường hợp bên vi phạm mong muốn miễn trừ trách nhiệm đối với trường hợp này, cần thực hiện các vấn đề sau:

1. Thông báo cho bên bị vi phạm về sự kiện bất khả kháng xảy ra gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng kí kết giữa các bên ngay sau khi xảy ra sự kiện bất khả kháng dẫn tới sự vi phạm.

2. Chứng minh sự ảnh hưởng của sự kiện bất khả kháng dẫn tới việc vi phạm hợp đồng, chứ không phải là do một yếu tố chủ quan của chính bên vi phạm tác động vào nhằm mong muốn hậu quả bất lợi đó xảy ra đối với bên bị vi phạm vì một lợi ích vật chất hay một lí do nào đó.

3. Chứng minh việc đã dùng mọi biện pháp cần thiết và trong khả năng để khắc phục hậu quả nhưng cũng không thể khắc phục được.

Trong trường hợp các bên xảy ra tranh chấp thì việc chứng minh được các vấn đề này sẽ là những bằng chứng xác thực để Tòa án có thể xem xét trường hợp này được coi là bất khả kháng để miễn trừ trách nhiệm đối với bên vi phạm hay không.

3. Trường hợp dịch ncov không được coi là sự kiện bất khả kháng

Các trường hợp không đáp ứng được đầy đủ điều kiện để được coi là sự kiện bất khả kháng sẽ không được xem là bất khả kháng. Đối với các điều kiện (1) và (2) đã nói ở trên, việc chứng minh bất khả kháng là khá dễ dàng. Tuy nhiên điều kiện (3) là điều kiện dễ xảy ra tranh cãi và là vấn đề mang tính quyết định để có thể được coi sự ảnh hưởng của dịch là một trường hợp bất khả kháng. Ví dụ như việc doanh nghiệp sản xuất thực phẩm, vì công ty cung cấp thực phẩm đã nghỉ nên không thể có nguồn hàng đáp ứng nên không sản xuất kịp số lượng như hai bên đã thỏa thuận, tuy nhiên lại không có biện pháp khác như tìm nguồn khác hay thu mua của người dân để cho đủ số lượng thì vẫn sẽ bị coi là không thuộc trường hợp bất khả kháng và vẫn xử lý vi phạm như quy định trong hợp đồng. Như vậy việc chứng minh điều kiện (3) này là một điều cực kì quan trọng để thể hiện sự tác động của dịch ncov dẫn tới sự vi phạm hợp đồng là một điều mà bên vi phạm đã cố gắng khắc phục nhưng không được.

4. Giải quyết vấn đề về bất khả kháng trong trường hợp các bên xảy ra tranh chấp

Các bên trong trường hợp này tốt nhất là nên trao đổi, thương lượng với nhau vì lợi ích cho cả hai bên.Trong trường hợp nhận một bên thấy nếu tiếp tục thực hiện hợp đồng sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho một bên, thì các bên có thể thỏa thuận sửa đổi hoặc chấm dứt hợp đồng để cân bằng quyền và lợi ích hợp pháp. Trường hợp các bên không thể thỏa thuận được, một trong các bên có thể yêu cầu tòa án chấm dứt hợp đồng tại một thời điểm xác định, hoặc sửa đổi hợp đồng để cân bằng quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

Tòa án chỉ được quyết định việc sửa đổi hợp đồng trong trường hợp việc chấm dứt hợp đồng sẽ gây thiệt hại lớn hơn so với các chi phí để thực hiện hợp đồng nếu được sửa đổi. Cần lưu ý rằng trong quá trình đàm phán sửa đổi, chấm dứt hợp đồng hay trong quá trình Tòa án giải quyết vụ việc liên quan đến bất khả kháng, các điều khoản khác trong hợp đồng vẫn sẽ có hiệu lực và các bên vẫn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ của mình theo hợp đồng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Trên đây là bài viết về trường hợp bất khả kháng và có thể coi dịch ncov là một trường hợp bất khả kháng hay không. Nếu bạn cần thêm sự tư vấn, hãy liên hệ với Luật Nhiệt Tâm theo số Hotline 024.62.665666 để được các luật sư tư vấn một cách chính xác, đầy đủ nhất.

GỬI YÊU CẦU TƯ VẤN

BẤM ĐỂ GỬI YÊU CẦU

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *